ALİAĞA’DAKİ YOLCU GEMİSİNDE 17. YÜZYILA AİT BRONZ TOP BULUNDU
İzmir’in Aliağa ilçesine sökülmek üzere getirilen bir yolcu gemisinde tespit edilen Hollanda kökenli 17’nci yüzyıla ait bronz gemi topu ile 11 gülle, uzman incelemesinin ardından koruma altına alındı. Eserler, İzmir Kültür Sanat Fabrikası’nda sergilenmeye başlandı.
Aliağa’ya söküm için getirilen gemide kültür varlığı niteliğinde bronz bir gemi topu bulunduğunun belirlenmesi üzerine, İzmir Müze Müdürlüğü uzmanları ile Aliağa Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Bölge Amirliği ekipleri gemide inceleme yaptı. İncelemelerde, Hollanda kökenli bronz gemi topu ile 11 gülleyi geminin restoran-kafe bölümünde dekoratif amaçla sergilendiği tespit edildi.
Devam eden söküm süreci dikkate alınarak yürütülen çalışmalar sonucunda eserler bulundukları yerden alınarak İzmir Müze Müdürlüğü’ne taşındı ve koruma altına alındı.
Uzman incelemelerine göre, 17’nci yüzyılın ilk yarısına tarihlenen bronz gemi topunun üzerinde yer alan “D. Admiraliteit tot Rotterdam 1634” ibaresi, Hollanda deniz gücüne ve Rotterdam Amiralliği’ne işaret ediyor. Yaklaşık 306 santimetre uzunluğunda ve 50 santimetre çapındaki top ile her biri 16 santimetre çapındaki güllelerin, dönemin denizcilik teknolojisi ve askeri gücünü yansıtan önemli örnekler olduğu belirtildi. Bu parçaların, Kuzey Denizi’nde batan bir gemiye ait olduğu ve daha sonraki yıllarda bir yolcu gemisinde dekoratif unsur olarak kullanıldığı değerlendirildi.
Hollanda makamlarıyla yürütülen temaslarda, eserlerin kökenine ilişkin ortak bir anlayış geliştirildi. Bu mirasın kamuya açık bir alanda sergilenmesinin iki ülke arasındaki tarihi ve kültürel ilişkileri yansıtan anlamlı bir yaklaşım olacağı değerlendirilerek eserler, İzmir Kültür Sanat Fabrikası’nda yer alan “Denizden Gelen Güç Salonu”nda ziyaretçilerin ilgisine sunuldu.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, 2025 yılında gemi sökümü sırasında gelen bir ihbar üzerine diplomatlar ve müze uzmanlarıyla bilimsel çalışmanın başlatıldığını belirtti. Eserin menşeinin Hollanda olduğunun anlaşılmasının ardından o ülke makamlarıyla temasa geçildiğini ifade eden İnceciköz, 1970 UNESCO Sözleşmesi kapsamında hem Türkiye’ye ait eserlerin yurda kazandırılması hem de başka ülkelere ait eserler konusunda ilgili devletlerle iş birliği yürütülmesinin önemine dikkat çekti.
İnceciköz, Hollanda tarafının da eserin Türkiye’de sergilenmesini, iki ülke arasındaki dostluk ve iş birliği açısından anlamlı bulduğunu belirterek, “Türkiye-Hollanda ilişkilerinin kültür alanında da bu noktaya gelmiş olması oldukça sevindirici” dedi.
Hollanda’nın Ankara Büyükelçisi Joep Wijnands ise topun burada sergilenmesinden dolayı Kültür ve Turizm Bakanlığı’na teşekkür ederek, eserin emin ellerde olduğunu bildiğini söyledi. Wijnands, yaklaşık 400 yıllık ticaret dostluğuna işaret ederek, bu eserin iki ülke arasındaki kültürel mirasın güzel bir örneği olduğunu kaydetti.
